409
Klinische lessen (Fach) / Tentamen (Lektion)
- Mees voorkomende vasculaire stoornissen: 1. Ischemie: blokkade van bloedvat wat bloedstroom naar het brein verhindertTrombose: stollen van bloedvaten → klontering op de plek van stollingEmbolisme: klontering van bloed wat vanuit een groot vat, een klein vat in geduwd wordt → verhindering circulatie (hetvaakst in de middelste cerebrale slagader van de linkerhersenhelft)Cerebrale arteriosclerose: dikker/harder worden van aderen, waardoor deze vernauwenTijdelijke ischemie: cerebrale vasculaire ontoereikendheid/transient ischemie (vaak duizeligheid, vluchtig gevoel enbeperkt bewustzijn)2. Migraine beroerte: vasospasme (samentrekken van bloedvaten) → oorzaak is onbekend..- Kan leiden tot infarcten en permanente schade- Wordt vaak ervaren als een transiente ischemie aanval, waarbij sensorische functies worden aangetast (vaak visie), doofgevoel in huid, beweeg- en spraakmoeilijkheden3. Cerebrale bloeding: een grote bloeding in de substantie van het brein- Oorzaak vaak hoge bloeddruk (hypertensie); maar kan ook door aangeboren vaatdefect/leukemie/breintrauma/giftige stoffenkomen- Begint abrupt en kan snel fataal zijn: gebeurt vaak wanneer persoon wakker is (hoge bloeddruk)4. Angiomen en aneurysma- Angiomen: aangeboren abnormale vaten die bloedstroom afleiden (arteriovenous malformations: massa vergrotecorticale vaten die gevoed en geleegd worden door meerdere andere vaten; vaak in de middelste cerebrale slagader)- Aneurysma: vasculaire verwijding door defect in elasticiteit → zwak en scheuren snelSymptoom van aneurysma is enorme hoofdpijn: druk op dura mater (veel pijnreceptoren)
- Behandelen van cerebrale vasculaire stoornissen - Medicijnen of operatieAntistollingsmedicijnen bij ischemie (alleen als bloeden niet wordt verwacht), neuro-beschermende medicijnen bij eenberoerte (celdood tegengaan)Operatie vaak niet gewenst- Beste remedie is preventie → leeftijd is onvermijdelijk, maar ook metabolisch syndroom (obesitas, bloedsuikerziekte,diabetes), bloeddruk verlagen
- Dementie Dementie: intellectuele verslechteringDSM-5: twee categorieën (major neurocognitive disorder of mild neurocognitive disorder)NCD = cognitieve verslechtering en neurocognitieve verslechtering (testuitslagen onder de norm)Zie tabel 27.2, blz. 784→ Oorzaak in tau proteïne, vasculaire problemen, of bijv. chronische traumatische encefalopathie- Soorten: Alzheimer, frontaal-temporale dementie, vasculaire dementie → meest voorkomend: Alzheimer (65%)Zeldzamere vormen:- Korsakoff- AIDS (zeker als het niet behandelt wordt)- Ziekte van Creutzfeldt-Jakob (t.g.v. besmet koeienvlees)
- Soorten dementie 1. Frontotemporale dementie (Pick): vorm van dementie die vaak op jongere leeftijd voorkomt → veranderingen in gedrag,taal en spraak kunnen optreden; oorzaak is het afsterven van hersencellen in de frontaalkwab (gedrag) en temporaalkwab(taal) (ballonvormige/opgezwollen cellen in deze gebieden) kan erfelijk zijn!2. Vasculaire dementie: dementie t.g.v. een bloeding (beroerte) in de hersenen → hierdoor kunnen symptomen ergverschillen, ligt aan het gebied dat getroffen is door de bloeding (wel is er vaak sprake van verminderde concentratie,aandacht, spraak, denken, handelen; hiervan is men zich vaak goed bewust en ligt depressie vaak op de loer..)3. Lewy-body dementie- Mate van alertheid en verwardheid kan schommelen- Bij 70% van de mensen is er sprake van hallucinaties- Soort combinatie tussen Parkinson en Alzheimer- Het ziekteproces wordt gekenmerkt doordat zich in de hersencellen vormsels met het eiwit alfasynucleïne bevinden, dieLewy bodies genoemd worden. Deze lichaampjes hopen zich bij ziekte van Parkinson op in de substantia nigra in dehersenstam. Bij Lewy-body dementie worden deze insluitlichaampjes daarnaast ook gevonden in de hersenschors.- Bij Lewy-body dementie treedt, niet alleen, zoals bij de ziekte van Parkinson, verlies op van dopamine producerendezenuwcellen in de substantia nigra, maar ook, net als bij de ziekte van Alzheimer, van acetylcholine producerende cellen vande nucleus basalis van Meynert en elders. De cellen van de hersenschors atrofiëren (schrompelen).4. Alzheimer
- Anatomie van Alzheimer - Neocortex, paralimbische cortex en de daarbij horende neurotransmittersystemen zijn aangedaan; interessant genoegworden de hersenstam, het cerebellum en de ruggengraat gespaard bij Alzheimer- Neuritische (amyloïde) plaque: (bestaan uit amyloïde, omgeven door degeneratieve cellulaire fragmenten) accumulatievan tauproteïne in de cerebrale cortex → positief gecorreleerd met cognitieve verslechteringen (kunnen echter ook bij anderevormen van dementie en niet-Alzheimer patiënten worden gevonden)- Paired helical filaments (wirwar vezels): in cerebrale cortex en (vooral posterieure) hippocampus gevonden, ookgerelateerd aan tauproteïne (ook dit weer niet specifiek aan Alzheimer; ook bijv. bij Downpatiënten gevonden)- Neocorticale veranderingen: cortex krimpt, maar niet alles: zie figuur 27.10, blz. 785 (vooral visuele en sensorischmotorischegebieden worden gespaard, en vooral de posterieure pariëtale, inferieure temporale en de limbische cortex wordenaangedaan)- Paralimbische cortexveranderingen: het limbisch systeem is het meest aangedaan, waarvan de entorhinale cortex (van dehippocampus) het eerste en het ergst → geassocieerd met geheugenverlies- Cel veranderingen: krimpen van grote neuronen → zie figuur 27.11, blz. 786- Neurotransmitterveranderingen: noradrenaline, dopamine, serotonine, NMDA en AMPA receptoren voor glutamaat:allemaal verminderd → afname in twee of meer transmittersystemen! Plaque vormt vooral in de cortex, de tau eiwitten vormen als eerste in de hippocampus. !
- Oorzaken van Alzheimer Eigenlijk onbekend, slechts speculatie van mogelijke oorzaken:- Genetische vatbaarheid en proteïne abnormaliteiten: Alzheimer-genen in families waar veel Alzheimer voorkwam → dezegenen kunnen zorgen voor de vorming van amyloïde plaques en het in de knoop raken van neuronvezels (rol van tau- enpreseniline proteïne)→ Tau eiwitten: zorgen ervoor dat de neuronen stabiel zijn, maar als dit dus ophoopt, verliezen neuronen deze stabiliteit envormen ze ‘tangles’, om uiteindelijk af te sterven- Metaalsporen (aluminium ophopingen)- Immuunreacties (antilichamen die eigen neuronen aanvallen)- Bloedstroom: verstoorde bloedcirculatie naar en in het brein
- Klinische symptomen en progressie van Alzheimer - Alzheimersymptomen gaan geleidelijk en beginnen traag- Symptomen kunnen erg lijken op andere stoornissen: nut van differentiële diagnoses
- Neuropsychologische testen voor Alzheimer - De WAIS-IQ test kan gebruikt worden om verslechtering door Alzheimer in kaart te brengen: onderscheid tussen patronenvan Alzheimer en patronen van een cerebrovasculaire aandoening> Alzheimerpatiënten doen het erg slecht op nummers en blokpatronen, en wat minder slecht op patronen plaatsen,vergelijkingen en digit span, informatie en vocabulaire.- Andere Alzheimer-sensitieve testen: achterwaarts nummeren, tijd aangeven op klokken zonder cijfers en object benaming- Zowel linker- als rechterhemisfeer beperkingen en de beperkingen ontstaan niet zomaar!- Vooral geheugen van namen en objecten is slecht- Anomie = verlies van info over specifieke objecten en hun namen (en dus niet het niet kunnen ontvangen van die info)> Die moeite met benaming komt niet alleen maar door geheugenverlies (ook taalproblemen, maar die komen pas aan hetlicht bij complexere functies/gesprekken)
- alzheimer De leeftijd waarop Alzheimer zich voordoet kan verschillende cognitieve en anatomische veranderingen voorspellen.> Hoe eerder Alzheimer ontstaat, hoe diffuser de atrofie in de cerebrale hemisferen, maar hoe minder atrofie in dehippocampus> Suggereert verschillende predisposities en etiologische factoren!
Anzeige